Εισαγωγή στα Μέρη της Κιθάρας (Ακουστική/Κλασική)
1. Το Σώμα (The Body - Σκάφος)
Δομικά/Εσωτερικά Μέρη (The Skeleton)
Προαπαιτούμενα Υλικά για την Κατασκευή Κιθάρας
Β. Εργαλεία & Εξαρτήματα (Hardware & Components)
1. Σώμα-Σκάφος (Body/Back & Sides)
2. Αρμονικό Επίπεδο-Καπάκι (Soundboard/Top)
4. Ταστιέρα (Fretboard) & Καβαλάρης (Bridge)
5. Εσωτερικά Στοιχεία (Bracing, Lining, Blocks)
6. Διακοσμητικά Στοιχεία (Bindings)
Διαδικασία Κατασκευής Ακουστικής/Κλασικής Κιθάρας
Α. Προετοιμασία των Υλικών (Wood Preparation)
Β. Κατασκευή του Σώματος (Body Construction)
1. Το Καπάκι (Soundboard) - Ηχητική Μηχανή
2. Συναρμολόγηση του Σκελετού (Body Assembly)
3. Ενσωμάτωση Μπράτσου (Neck Fitting)
Γ. Ταστιέρα & Φινίρισμα (Fretboard and Final Assembly)
Η κιθάρα αποτελείται από τρεις κύριες περιοχές: το Σώμα (Body), το Μπράτσο (Neck) και την Κεφαλή (Headstock).
Είναι το μεγάλο, κοίλο τμήμα που λειτουργεί ως ηχείο (resonator). Εδώ παράγεται, ενισχύεται και προβάλλεται ο ήχος των χορδών.
Μέρος | Ελληνική Ονομασία | Ρόλος |
Top | Καπάκι ή Αρμονικό Επίπεδο | Το πιο σημαντικό ηχητικά μέρος. Δονείται άμεσα από τις χορδές και μετατρέπει τη δόνηση σε ακουστικό ήχο. Είναι η "μεμβράνη" του ηχείου. |
Back | Πίσω Μέρος (Πλάτη) | Βοηθά στην ανάκλαση και τον συντονισμό του ήχου μέσα στο σκάφος. Συνήθως είναι πιο βαρύ και άκαμπτο από το καπάκι. |
Sides | Πλαϊνά ή Πλευρές | Καθορίζουν το σχήμα και το βάθος του σώματος. Ενώνουν το Καπάκι με το Πίσω Μέρος. |
Soundhole | Ροζέτα ή Ηχείο | Η οπή από την οποία ο ενισχυμένος ήχος εξέρχεται από το σώμα. |
Bridge | Καβαλάρης | Το εξάρτημα πάνω στο καπάκι που μεταφέρει τη δόνηση των χορδών στο Καπάκι. |
Saddle | Κόκκαλο Καβαλάρη | Μικρό κομμάτι (συνήθως από κόκκαλο, πλαστικό ή συνθετικό υλικό) που στηρίζει τις χορδές στον Καβαλάρη. |
Είναι το μακρύ, λεπτό τμήμα που ενώνει το σώμα με την κεφαλή. Ο παίκτης πιέζει τις χορδές εδώ για να αλλάξει τη νότα.
Μέρος | Ελληνική Ονομασία | Ρόλος |
Neck | Μπράτσο ή Μανίκι | Παρέχει τη δομική στήριξη για την ταστιέρα και πρέπει να είναι πολύ σταθερό για να αντέχει την τάση των χορδών. |
Fretboard | Ταστιέρα | Η επιφάνεια του μπράτσου (συνήθως από σκληρό ξύλο όπως Έβενος ή Παλίσανδρος) πάνω στην οποία πιέζονται οι χορδές. |
Frets | Τάστα | Οι μεταλλικές ράβδοι που είναι ενσωματωμένες στην Ταστιέρα. Όταν η χορδή πιέζεται ακριβώς πίσω από ένα τάστο, η χορδή κονταίνει, παράγοντας μια συγκεκριμένη νότα. |
Nut | Άνω Καβαλάρης | Μικρό κομμάτι στο σημείο που το μπράτσο συναντά την κεφαλή. Καθορίζει το ύψος των χορδών στο πάνω μέρος και τις κρατά στη σωστή απόσταση μεταξύ τους. |
Είναι το πάνω άκρο του οργάνου, όπου σταθεροποιούνται και τεντώνονται οι χορδές.
Μέρος | Ελληνική Ονομασία | Ρόλος |
Headstock | Κεφαλή | Η δομή στο πάνω μέρος που συγκρατεί τα κλειδιά ρύθμισης. |
Tuning Machines | Κλειδιά Ρύθμισης | Ο μηχανισμός με τα γρανάζια που χρησιμοποιείται για να τεντώσει ή να χαλαρώσει τις χορδές, ρυθμίζοντας έτσι τον τονισμό (κούρδισμα) του οργάνου. |
Αυτά δεν είναι ορατά από έξω, αλλά είναι κρίσιμα για την αντοχή και τον ήχο.
Τα ξύλα πρέπει να αγοραστούν σε σετ (sets) με τις σωστές διαστάσεις, ειδικά για οργανοποιία.
Α/Α | Μέρος | Σημειώσεις |
1. | Καπάκι (Soundboard/Top) | Αγοράζεται ως δύο συμμετρικά κομμάτια ( "Bookmatched Top Set" ) |
2. | Πίσω Μέρος (Back) | Αγοράζεται ως δύο συμμετρικά κομμάτια ( "Bookmatched Back Set" ) |
3. | Πλαϊνά (Sides) | Αγοράζεται ως δύο κομμάτια που ταιριάζουν με το πίσω μέρος ( "Side Set” ) |
4. | Μπράτσο (Neck) | Συνήθως ένα συμπαγές κομμάτι, ή "Blank", έτοιμο για σκάλισμα και ένωση με την κεφαλή. |
5. | Ταστιέρα (Fretboard) | Αγοράζεται ως "Fretboard Blank" (χωρίς τάστα) ή "Pre-slotted" (με ήδη κομμένες τις εγκοπές για τα τάστα). |
6. | Καβαλάρης (Bridge) | Ένα μικρό κομμάτι (Blank) ή έτοιμο κομμένο σε σχήμα Καβαλάρη. |
7. | Καμάρια (Bracing) | Ξύλο με ίσια νερά (grain) και μεγάλη ακαμψία, συνήθως αγοράζεται σε ειδικές λωρίδες. |
8. | Φόδρα/Πατούρα (Lining) & Τάκοι (Blocks) | Για τη δομική ενίσχυση (εσωτερικά). Μπορεί να αγοραστεί και ως σετ kerfed lining. |
Αυτά τα υλικά πρέπει να τα αγοράσετε, καθώς δεν ανήκουν στον βασικό εξοπλισμό του εργαστηρίου.
Α/Α | Κατηγορία | Είδος Υλικού / Εξαρτήματος | Σημειώσεις |
1. | Φόρμα/Καλούπι | Εξωτερική Φόρμα Κιθάρας (Outer Mold) | Απαραίτητο. Πρέπει να επιλέξετε τον τύπο (π.χ. Classical, Dreadnought, Flamenco) και το μέγεθος (π.χ. 4/4). Η φόρμα κρατά τα πλαϊνά στο σωστό σχήμα κατά τη συναρμολόγηση. |
2. | Μηχανισμοί | Σετ Κλειδιών Ρύθμισης (Tuning Machines) | Επιλέξτε κλειδιά υψηλής ποιότητας για ακριβές κούρδισμα (π.χ., 14:1 ratio ή υψηλότερο). |
3. | Ενθέσεις | Κόκκαλο Καβαλάρη (Saddle) & Άνω Καβαλάρη (Nut) | Αγοράστε ακατέργαστα κομμάτια (Blanks) από κόκκαλο, TUSQ, ή άλλο υλικό. |
4. | Τάστα | Σετ Τάστων (Fretwire) | Μεταλλικά σύρματα (σε ρολό ή έτοιμα κομμένα) του σωστού μεγέθους/πάχους. |
5. | Διακοσμητικά | Ροζέτα (Rosette) | Έτοιμη, ή υλικά για την κατασκευή της (π.χ. φιλέτα ξύλου, όστρακα). |
6. | Φινίρισμα | Βερνίκι (Lacquer) ή Shellac | Ανάλογα με την τεχνική που θα διδαχτείτε (π.χ. French Polish με Shellac ή λάκα). |
7. | Χορδές | Σετ Χορδών | Για το τελικό στήσιμο (Setup). |
Πριν την αγορά, συμβουλευτείτε οπωσδήποτε τον δάσκαλό σας για:
Λιστα εμπορων για υλικα-ξυλεια:
Ονομα | Ιστοτοπος | Διευθυνση | Τηλέφωνο |
Echowood | Θεσσαλονικη | 231 041 3698 | |
Σοφιανος | Θεσσαλονικη | 2310 472 187 2310 472 089 | |
Γαβριηλιδης - Xylofan | Θεσσαλονικη | +306980787343, +306908264004 | |
Pegasus music store | Πανδρόσου 26, Αθήνα 105 56 | 21 0324 2036 | |
Κωνσταντέλλος | Πάρνηθος 80, Γαλάτσι, 11146, ΑΤΤΙΚΗΣ | 21 0292 1235 | |
Extra laouto | Ζωοδόχου Πηγής 31, Αθήνα 106 81 | 21 0381 9573 | |
Maderas Barber | Βαλενθια, Ισπανια |
Τα ξύλα αυτά χρησιμοποιούνται κυρίως για το πίσω μέρος και τα πλαϊνά (πλευρές) ενός οργάνου (όπως κιθάρα, μπουζούκι, κ.λπ.), επηρεάζοντας σημαντικά τον τόνο και την διάρκεια της νοτας (sustain).
Ελληνική Ονομασία | Αγγλική Ονομασία | Επιστημονική Ονομασία | Πυκνότητα / Σκληρότητα | Χαρακτηριστικά Ήχου |
Παλίσανδρος Βραζιλίας | Brazilian Rosewood | Dalbergia nigra | Πολύ Υψηλή / Πολύ Σκληρό | Πλούσιος, βαθύς, πολύπλοκος, με έντονα αρμονικά. Εξαιρετικό sustain. |
Παλίσανδρος Ινδίας | Indian Rosewood | Dalbergia latifolia | Υψηλή / Σκληρό | Ζεστός, βαθύς, με ισχυρή απόκριση στα μπάσα, πιο ισορροπημένος από τον Βραζιλίας. |
Σφένδαμος ή Κελεμπέκι | Maple (Figured/Curly Maple) | Acer spp. | Υψηλή / Σκληρό | Φωτεινός, καθαρός, με γρήγορη απόκριση και έντονες μεσαίες/υψηλές. Ιδιαίτερα καθορισμένος ήχος. |
Μαόνι Ονδούρας | Honduran Mahogany | Swietenia macrophylla | Μεσαία / Μετρίως Σκληρό | Ζεστός, γλυκός, ισορροπημένος, με έμφαση στις μεσαίες συχνότητες. Καλή απόκριση. |
Μουριά | Mulberry | Morus spp. | Μεσαία / Μετρίως Σκληρό | Παραδοσιακό, ζεστό, με γλυκό τόνο. Συχνά χρησιμοποιείται σε παραδοσιακά όργανα. |
Καρυδιά | Walnut | Juglans spp. | Μεσαία προς Υψηλή / Σκληρό | Κάτι ανάμεσα σε Μαόνι και Παλίσανδρο. Ζεστό, με καλό sustain και καθαρά πρίμα. |
Κερασιά | Cherry | Prunus spp. | Μεσαία / Μετρίως Σκληρό | Ισορροπημένος τόνος, καθαρά πρίμα, συχνά συγκρίνεται με τον Σφένδαμο. |
Φλαμούρι | Basswood ή Linden | Tilia spp. | Χαμηλή / Μαλακό | Ελαφρύ, μεσαίας ποιότητας ήχος, χρησιμοποιείται συχνά για εσωτερικά μέρη ή σώματα ηλεκτρικών οργάνων. |
Μελιά | Ash ή Fraxinus | Fraxinus spp. | Μεσαία προς Υψηλή | Φωτεινός, δυνατός, με καλό sustain και ισχυρά πρίμα και μπάσα. |
Το καπάκι είναι το πιο κρίσιμο ηχητικό στοιχείο, υπεύθυνο για την παραγωγή και προβολή του ήχου. Τα ξύλα αυτά πρέπει να είναι ελαφριά, άκαμπτα και με υψηλή ταχύτητα διάδοσης του ήχου.
Ελληνική Ονομασία | Αγγλική Ονομασία | Επιστημονική Ονομασία | Πυκνότητα / Σκληρότητα | Χαρακτηριστικά Ήχου |
Ευρωπαϊκό έλατο | European Spruce | Picea abies | Χαμηλή / Μαλακό (Αλλά άκαμπτο) | Δυναμικός, με μεγάλη ένταση και καθαρότητα. Ο τόνος "ανοίγει" (ωριμάζει) με τον χρόνο. |
Κέδρος | Cedar (Western Red Cedar) | Thuja plicata | Χαμηλή / Μαλακό (Αλλά άκαμπτο) | Ζεστός, σκοτεινός, ώριμος τόνος από την αρχή. Ιδανικός για δάχτυλα (fingerstyle) και ήπιο παίξιμο. |
Το μπράτσο πρέπει να είναι σταθερό, ανθεκτικό στη στρέψη και να έχει καλό συντονισμό με το σώμα.
Ελληνική Ονομασία | Αγγλική Ονομασία | Επιστημονική Ονομασία | Πυκνότητα / Σκληρότητα | Χαρακτηριστικά Ήχου & Ιδιότητες |
Μαόνι Ονδούρας | Honduran Mahogany | Swietenia macrophylla | Μεσαία / Μετρίως Σκληρό | Σταθερό, ελαφρύ, ισορροπημένο. Προσθέτει ζεστασιά και sustain στον τόνο. |
Κέδρος | Cedar | Cedrus spp. ή Thuja plicata | Χαμηλή / Μαλακό | Ελαφρύ, χρησιμοποιείται συχνά σε κλασικές κιθάρες. Εξαιρετικός συντονισμός. |
Σφένδαμος | Maple | Acer spp. | Υψηλή / Σκληρό | Πολύ σταθερό και φωτεινό. Συχνά χρησιμοποιείται σε ηλεκτρικές κιθάρες. |
Φλαμούρι | Basswood ή Linden | Tilia spp. | Χαμηλή / Μαλακό | Ελαφρύ, εύκολο στην επεξεργασία. Πιο οικονομική επιλογή. |
Βένγκε | Wenge | Millettia laurentii | Πολύ Υψηλή / Πολύ Σκληρό | Σταθερό, σκοτεινό χρώμα. Ήχος με ισχυρές μεσαίες συχνότητες. |
Βραζιλιάνικο μαόνι | Brazilian Mahogany | Swietenia macrophylla (παλαιότερο) | Μεσαία / Σκληρό | Παρόμοιο με το Ονδούρας, ιστορικά πολύτιμο. |
Αφρικάνικο παντούκ | African Padauk | Pterocarpus soyauxii | Υψηλή / Σκληρό | Πολύ σταθερό, με έντονο κοκκινο-πορτοκαλί χρώμα. Φωτεινός, δυνατός τόνος. |
Παλίσανδρος Βραζιλίας | Brazilian Rosewood | Dalbergia nigra | Πολύ Υψηλή / Πολύ Σκληρό | Σπάνια σε μπράτσα, αλλά προσφέρει εξαιρετική σταθερότητα και τονική ποιότητα. |
Αυτά τα μέρη δέχονται μεγάλη φθορά και πίεση, οπότε απαιτούν εξαιρετικά σκληρά και πυκνά ξύλα.
Ελληνική Ονομασία | Αγγλική Ονομασία | Επιστημονική Ονομασία | Πυκνότητα / Σκληρότητα | Βασικός Ρόλος |
Έβενος | Ebony | Diospyros spp. | Εξαιρετικά Υψηλή / Πολύ Σκληρό | Ταστιέρα, Καβαλάρης: Πολύ ανθεκτικό, λείο, μαύρο. Βοηθά σε γρήγορη απόκριση και καθαρότητα του ήχου. |
Παλίσανδρος | Rosewood (Ινδίας/Βραζιλίας) | Dalbergia spp. | Υψηλή / Σκληρό | Ταστιέρα, Καβαλάρης: Ανθεκτικό, πορώδες, προσθέτει ζεστασιά και βάθος στον τόνο. |
Σφένδαμος | Maple | Acer spp. | Υψηλή / Σκληρό | Ταστιέρα: Πολύ σκληρό, φωτεινό, λείο. Συχνά χρησιμοποιείται σε μπράτσα ηλεκτρικών οργάνων. |
Τα ξύλα αυτά είναι απαραίτητα για τη δομική ακεραιότητα και τη διασπορά της δόνησης στο εσωτερικό του οργάνου.
Ελληνική Ονομασία | Αγγλική Ονομασία | Επιστημονική Ονομασία | Μέρος Οργάνου | Βασικές Ιδιότητες |
Έλατο | Spruce | Picea spp. | Καμάρια (Bracing), Τάκοι: Ελαφρύ, πολύ άκαμπτο κατά μήκος. Ιδανικό για καμάρια για μέγιστη αντοχή και ήχο. | |
Μαόνι | Mahogany | Swietenia/Khaya spp. | Φόδρα/Πατουρα (Lining), Τάκοι: Σταθερό, μεσαίας πυκνότητας. Καλή σταθερότητα διαστάσεων. | |
Φλαμούρι | Basswood/Linden | Tilia spp. | Φόδρα/Πατουρα (Lining), Τάκοι: Ελαφρύ, εύκολο στην επεξεργασία. | |
Λεύκα | Poplar | Populus spp. | Φόδρα/Πατουρα (Lining): Ελαφρύ, μαλακό, οικονομικό. |
Ελληνική Ονομασία | Αγγλική Ονομασία | Υλικό | Χρήση |
Φιλέτα από παλίσανδρο και σφένδαμο | Rosewood & Maple Purflings/Bindings | Φυσικό Ξύλο | Δεσίματα (Borders) γύρω από το σώμα, την κεφαλή, ή τη ροζέτα. |
Όστρακα | Mother of Pearl / Abalone | Φυσικό Υλικό | Ενθέσεις (Inlays) και φιλέτα. |
Φιλέτα celluloid | Celluloid Bindings | Τεχνητό Υλικό (Πλαστικό) | Δεσίματα, συχνά σε απομίμηση Tortoise/Ivory. |
Η επιλογή του μοντέλου εξαρτάται από τον τύπο μουσικής, το στιλ παιξίματος (fingerstyle vs. strumming) και τον τόνο που επιθυμείτε.
Το σχήμα και το μέγεθος του σκάφους επηρεάζουν κυρίως την ένταση (volume), την απόκριση των μπάσων και τη άνεση του παίκτη.
Τύπος Σώματος | Συνώνυμα / Αγγλική Ονομασία | Βασικά Χαρακτηριστικά & Ήχος | Συνιστάται για: |
Κλασική / Spanish | Classical / Concert | Το πιο παραδοσιακό σχήμα (συνήθως με νάιλον χορδές). Ήχος: Ζεστός, στρογγυλός, με έμφαση στις μεσαίες συχνότητες. Χαμηλή ένταση, αλλά μεγάλη τονική πολυπλοκότητα. | Κλασική μουσική, Flamenco, Fingerstyle (ήπιο). |
Parlor | Μικρό Σώμα / 0 ή 00 | Το μικρότερο μέγεθος ακουστικής. Ήχος: Ισορροπημένος, εστιασμένος, με λιγότερα μπάσα. Πολύ άνετο. | Ταξίδι, παίκτες με μικρότερο σωματότυπο, Blues/Ragtime. |
Concert / Grand Concert | 00 / OM (Orchestra Model) | Μεσαίο μέγεθος. Πολύ ισορροπημένη τονική απόκριση. Καλύτερη εργονομία από τα μεγαλύτερα μοντέλα. | Fingerstyle, Ηχογραφήσεις (εξαιτίας της ισορροπίας). |
Dreadnought | D-style | Το πιο δημοφιλές σχήμα ακουστικής (μεταλλικές χορδές). Μεγάλοι "ώμοι". Ήχος: Δυνατός, με έντονη έμφαση στα μπάσα και μεγάλη ένταση. | Strumming, Bluegrass, Country, Ροκ. |
Jumbo | Super Jumbo | Το μεγαλύτερο σχήμα. Ήχος: Τεράστια ένταση, πολύ πλούσιος, βαθύς ήχος με έντονα μπάσα. | Συνοδεία φωνής (βοηθάει να "γεμίσει" τον ήχο), παίκτες που χρειάζονται μέγιστη προβολή. |
Σημειωση: Υπάρχουν και άλλα πολλά σχήματα σώματος, αλλά αυτά είναι κάποια από τα πιο διαδεδομένα
Συμβουλή για Αρχάριους: Ένα μοντέλο Grand Concert (00/OM) προσφέρει καλή ισορροπία μεταξύ άνεσης και ήχου, και είναι ένα εξαιρετικό σημείο εκκίνησης.
Τα καμάρια (bracing) είναι το εσωτερικό "σχέδιο" από ξύλινες λωρίδες στο καπάκι. Αυτό καθορίζει την ακαμψία του καπακιού και επηρεάζει άμεσα τον τόνο και το sustain.
Ερώτηση | Σκέψη / Απάντηση |
Τι τύπο χορδών θέλω; | Νάιλον (Nylon): Επιλέξτε Κλασική κιθάρα και Fan Bracing. Μεταλλικές (Steel): Επιλέξτε Ακουστική κιθάρα και X-Bracing. |
Ποιο είναι το στυλ παιξίματος; | Δυνατό Strumming/Πλήρεις Συγχορδίες: Dreadnought ή Jumbo. Fingerstyle/Ήπιες μελωδίες: OM ή Κλασική. |
Είναι η πρώτη μου κατασκευή; | Προτιμήστε ένα μοντέλο μεσαίου μεγέθους (OM/Concert) ή Κλασική, καθώς το μέγεθος Dreadnought μπορεί να είναι πιο δύσκολο στο σκάψιμο του μπράτσου. |
Υποσημείωση: Υπάρχουν και άλλα σχεδια καμαριών για όποιον θέλει να ψάξει στο διαδίκτυο.
Η οργανοποιία χωρίζεται γενικά σε τρεις μεγάλες φάσεις: Προετοιμασία των Υλικών, Συναρμολόγηση του Σώματος/Μπράτσου και Φινίρισμα/Στήσιμο.
Αυτή η φάση εξασφαλίζει ότι τα ξύλα είναι έτοιμα για επεξεργασία και έχουν τις σωστές διαστάσεις.
Εδώ χτίζεται ολόκληρη η ηχητική "καρδιά" του οργάνου.
Το καπάκι είναι το πιο σημαντικό μέρος για την παραγωγή του ήχου.